افراد به خدمتگزاران خود اعتماد نداشتند . از سوى ديگر ، در مقابل ممنوع كردن نقل فضايل على بن ابى طالب عليه السّلام دستور داد تا در مورد فضايل و مناقب عثمان بسيار سخن گفته شود ، و هواداران او مورد نهايت محبت و اكرام قرار گيرند . بالاتر از اين ، دستور داد تا در برابر فضايل على بن ابى طالب عليه السّلام براى ديگر صحابه و به ويژه خلفاى سه‌گانه پيشين فضايلى وضع و نشر داده شود . تا بدين وسيله از برجستگى شخصيت على عليه السّلام كاسته شود . در پى اين دستورها احاديث ساختگى بسيارى در جامعه‌ى اسلامى رواج پيدا كرد . روش معاويه در اين‌باره پس از وى نيز ادامه يافت ، و چنان‌كه ابن عرفه معروف به نفطويه كه از اكابر محدّثان است گفته : بيشتر احاديث ساختگى فضايل صحابه در دوران بنى اميه جعل گرديد . آنان مىخواستند به اين وسيله از بنى هاشم انتقام بگيرند . « 1 » امام عليه السّلام خود از اين پديده‌ى زشت و ناگوار خبر داده بود ، چنان‌كه فرموده است : امّا انّه سيظهر عليكم بعدي رجل رحب البلعوم ، مندحق البطن ، . . . الاو انّه سيأمركم بسبّي و البراءة منّي . . . » « 2 » آگاه باشيد كه فردى پر اشتها و شكمباره بر شما غلبه خواهد كرد و به شما دستور خواهد داد كه سبّ مرا بگوييد و از من تبرّى جوييد . در اين‌كه مقصود از اين فرد چه كسى است اختلاف است . برخى گفته‌اند مقصود زياد بن ابيه است ، و برخى گفته‌اند مقصود حجاج بن يوسف ثقفى است و

--> ( 1 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه : 11 / 44 - 46 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه‌ى 57 .